日本アルメニア友好協会 第35回講演
Էլիզաբեթ Թաջիրյան
5月25日（日）仙台・東北学院大学「オープンリサーチセンター公開講演会」
（共催：日本アルメニア友好協会 協賛：東北大学国際文化研究科）
午後2時開演～4時 於 東北大学川内キャンパス（川内郵便局向かい）
・マルチメデイア（M）棟6階
5月27日（火）東京・東京大学「東洋文化研究所セミナー」（共催：日本アルメニア友好協会）
☆
当セミナーは公開です。http://www.ioc.u-tokyo.ac.jp
午後5：30開場 6時開演～8時 於 東京大学東洋文化研究所大会議室
地図：http://www.u-tokyo.ac.jp/campusmap/cam01_12_02_j.html
★
午後６時に玄関の自動扉が閉まってしまいますので、6時に間に合わない方は
予めお知らせください。→ armenahit@yahoo.co.jp
中から係員がドアを開け、入場していただきます。
5月30日（金）大阪・追手門学院大学「アジアの文化と社会を学ぶ‐公開セミナー‐」
（共催：日本アルメニア友好協会）
午後3時～4時30分 於 5号館5201教室
Էլիզաբեթ Թաջիրյան エリザベト・タジリヤン氏 ご紹介
1955年5月19日生まれ
1979年 国立イェレヴァン大学言語学部卒業
1980年 アルメニア科学アカデミー歴史研究所所属
1981年 同研究所「アルメニア人居留地の歴史」部所属
研究課題；
17～18世紀におけるオランダのアルメニア人居留地
欧州の史料による17～18世紀のノル・ジュガのアルメニア人居留の歴史
アルカイブでの研究；
アルメニア科学アカデミーのアルカイブ
アルメニア国立図書館
マテナダラン（古文書収蔵館）
フランス国立図書館
フランス外交委員会アルカイブ 1992-99年
英国国立図書館 1994年
ヴェネツィア市立アルカイブ
ムヒタリスト組合教会アルカイブ
ヴァティカン非公開アルカイブ
ローマ「プロパガンダ・フィデイ」アルカイブ 1994、96,97年
著作および論文；
①
オランダのアルメニア人居留地と民族解放の精神 『16-18世紀における独立運動と居留地』 イェレヴァン, 1989, pp.116-139.
②
“Flux et reflux de la
diaspora”- <Notre histoire>, 1992, №94, pp48-51.
③
17～18世紀アルメニア・ヨーロッパの関係 「ヨーロッパ人の著作による13-18世紀のアルメニア民族の歴史問題」Vol.1 政治史 イェレヴァン 1992年 pp.249-347 M・カラペティアンと共著
④
コルネリ・ル・ブリュインの『旅行記』によるノル・ジュガのアルメニア人居留地
「イラン・ナーメ」№4, 5, イェレヴァン, 1993.
⑤
アルメニア人居留地の歴史研究の史料としてのコルネリ・ル・ブリュインの『旅行記』
リスボン, 1996, pp.122‐145
⑥ レヴュー Francis Richard.〈Raphael du Mans, missionaire en Perse au ⅩⅦe s〉. I, Biographie,
Correspondance; Ⅱ, Estas et Memoire,
Paris: Societe d'Histoire de l'Orient, Edition l'Harmattan(Moyen Orient &
Ocean Indien ⅩⅥe‐ⅩⅨs., t, 9), 1996, №1-2, pp.364-369.
ほか5点
国際会議：
17-18世紀ロシアのアルメニア交易商の交易ルート.
東西を結ぶアルメニア・・3000年の文明 パリ国立図書館,1996年
ペルシャにおけるアルメニア人商人の家系と彼らの国際的移動
「東部系ユダヤ人、アルメニア人とキリスト教徒―ディアスポラの類型」モンペリエ,1999年
以上
＝＝＝＝＝＝＝＝＝＝＝
日本アルメニア友好協会
armenahit@yahoo.co.jp
＝＝＝＝＝＝＝＝＝＝＝
Japan Armenia Friendship Association
ホームページ「アルメニアへようこそ」
URL： http://homepage3.nifty.com/armenia
ご参考：↓
１．JUGHAに関するメモ
２．タジリヤンさんの７日間（5月24日～30日）
３．17～18世紀アルメニアの交易・経済史の資料
１．æàôÔ²－JUGHAに関するメモ
2008.03.03付 日本アルメニア友好協会
ジュガは現在、ナヒチェヴァン自治共和国Djulfa地区のJugha村
近郊にある。歴史上、ナヒチェヴァン、ヴァスプラカンに属した。
10～13世紀 町に成長した。5～17世紀 Jughaと呼ばれてきた。
15～17世紀：“繁栄せる交易センター・ジュガ”に発展。
ジュガ商人“Jughaites”。自称“Khojas”。
標高700m地点に,東西2km,山とアラクス川に挟まれた幅500mの土地。
16世紀：アルメニア人世帯数は2000～4000戸。1万5000-2万～4万人。
アルメニア人のみ。（1604年夏、ポルトガル人旅行家Pelshiorの叙述）
（1605年：ペルシャのシャー・アッバースは、オスマン・テュルクに対する戦略としてアルメニア人強制連行・地域の破壊等の
焦土作戦を採った。王は、生存アルメニア人をイスファハーンの南郊、ザヤンデ・ルードゥの対岸に居留させた。→ Nor Jugha）
17～20世紀：ジュガは、イスファハーンの居留地Nor Jughaと区別するため、Hin(Old)Jughaと呼ばれた。史家、旅行家はDjoulfaと呼んだ（イランではジョルファー）。
1589年Hakob Jughayetsi（15～16世紀の細密絵画家）は、ジュガを「信仰の都市」と形容。
16世紀、ヴェネツィア商人と提携していたアルメニア商人250人のうち、約60人が“Jughaites”.で、彼らは、とりわけ絹の輸出を取り仕切っていた。欧州からは、毛やその他の商品を輸入した。
なお、ヴェネツィアには「ジュガ商人通り」名称があった。
アムステルダム：
アレッポ：1563年、ヴェネツィア商人が当地で初めて出会ったのはジュガのアルメニア商人“Jughaites”であった。
12～13世紀に建造されたキャラヴァンセライcaravanserai と見られてきた残骸は、アラクス川と鉄道（イェレヴァン＝バクー間）との間にある。長さ37メートルの矩形の建物であったが、主要部分は現在廃墟となっている。
これに似たキャラヴァンセライがアラクス川対岸（右岸・イラン側）にあって、完全な複合体として残されてきた。橋が、二つのセライを結びつけていた。その跡は今日も見られる。橋が破壊された後は、19世紀～1910-15年まで、フェリー・ボートが運航されていた。橋のアーチは、高さ37メートル、幅3メートルであった。クルド人史家Sharif Bekがこの橋に言及したところによれば、橋は、1400年または1500年までに造られた。市民のジュガ追放時点まで橋はあった、と。
Jughaを通過した旅行者、Tavernier（1655年）、Chardin（1673年）、Tournefort(1700年)は、その時点で橋は壊れたままの状態であったと記述しているとのこと。
以下は、参考写真等です。
|
破壊前：ジュガ西郊のハチカル（石彫り十字架）群。背景に鉄路とアラクス川 |
|
|
上図出典： アルガム・アイヴァズィアン 『ジュガ』 ソヴェタカン出版 イェレヴァン 1984年（アルメニア語）
当地を「Googleマップ・航空写真」にてお確かめください。http://maps.google.com/
「jolfa」の北西、上図のようにアラクス川が大きくメアンダーしている箇所です。
|
|
|
|
|
|
|
手前はジョルファー（左：イラン）とジュルファを結ぶ現在の橋梁。 |
|
|
近年 破壊された文化遺産
|
|
|
アゼリ兵士による破壊
アラクス川への抛りこみ |
2005.12 Final Annihi. 2006.01 最末期 破砕作業 |
|
2006.03 射撃場にされてしまった
|
|
|
対岸（イラン側）から文化遺産の破壊の跡 手前にはイラン側の道路と構造物跡が につき説明を受けるユネスコ要員
見える |
|
２．タジリヤンさんの７日間（5月24日～30日）
|
① スバルホールでの講演（24日） |
② 民族舞踊を楽しんだあと（同左） |
|
③ 北川誠一 東北大学大学院教授 および スタッフの皆さんと（25日） |
|
|
⑤ 東大東洋文化研究所で（27日） |
⑥ 聴講者の皆さん（同左） |
|
⑦
鎌倉で（28日） |
⑧ 京都清水寺で |
|
⑨ 追手門学院大学の公開ゼミで（30日） |
⑩ 重松伸司 追手門学院大学教授（右）と |
３．タジリヤンさんが示した17～18世紀アルメニアの交易・経済史の資料は、次のとおりです。
文字通りの一次資料ですが、そのほとんどが手書きのものであるとのことです。
ՀԱՅՈՑ
ԱՌԵՒՏՐԻ ԵՒ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՂԲՅՈՒՐՆԵՐԸ
17-18-րդ դարերի հայ առեւտրական
կապիտալի պատմության ուսումնասիրության համար կարեւորագույն նշանակություն ունեն մասնագիտական
բնույթի որոշ աղբյուրներ.
1. Կոստանդ Ջուղայեցու «Վասն նորահաս մանկանց եւ երիտասարդաց
վաճառականաց խրատ» (կոչված նաեւ «Աշխարհաժողով») աշխատությունը: Այն շարադրված է
1685 թ. Նոր Ջուղայում (Մատենադարան, թիվ 10704 ձեռագիր, անտիպ):
2. Տեր Դավթի որդի Հովհաննես Ջուղայեցու 1682-1693 թթ.
Իրանում, Հնդկաստանում, Նեպալում եւ Տիբեթում գրված «Հաշվետումարը» (Լիսաբոնի Ազգային
գրադարան, թիվ 7970 ձեռագիր):
3. Ղուկաս Վանանդեցի, Գանձ չափոյ, կշռոյ, թւոյ եւ դրամից
բոլոր աշխարհի, Ամստերդամ, 1699
4. Գասպար Շեհրիմանյանի «Հաշվեմատյանը»
(1670-1710), (Վենետիկ, Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանության դիվան, ձեռագիր թիվ 1801-1802,
անտիպ):
5. Շահվելու որդի Սարհադի հաշվեմատյանը, գրանցված է
1711-1718 թթ. Իրանում, Ռուսաստանում, Հոլանդիայում (Մատենադարան, թիվ 6241 ձեռագիր):
6. Եղիա Կարնեցու տնտեսական բնույթի նամակներ, հաշվետումարներ
եւ նրա անձնական գործերի մեջ պահվող այլ փաստաթղթեր, որոնք ընդգրկում են 1711-1725
թթ.: (Մոսկվա, Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության արխիվ, «Ռուսաստանի կապերը Հայաստանի
հետ» ֆոնդ, անտիպ):
7. Նազարեթի որդիներ Հարություն, Աղազար եւ Մանուկ Լազարյանների
առեւտրական ընկերության «Ռուզնամայ» (Օրագիր) կոչվող հաշվեմատյանը, որ կազմել է Հարությունը
1741-1759 թթ. Սպահանում, Ռեշտում, Աստրախանում, Մոսկվայում եւ Պետերբուրգում (Մատենադարան,
Լազարյանների ֆոնդ, թղթ. թիվ 101, գործ 123, վավերագիր թիվ 1):
8. Հարություն Լազարյանի 1744-1745 թթ. Մոսկվայից գրած
100։ից ավելի նամակների սեւագիր օրինակների
ժողովածուն (Մատենադարան, թիվ 6240, անտիպ):
9. Հայերեն պարտամուրհակներ, փոխանցագրեր, վարկային
տարբեր բնույթի փաստաթղթեր, կտակներ եւ
նման այլ գրություններ` շարադրված
XVIII դ. առաջին կեսին Նոր Ջուղայում, Սուրաթում, Մադրասում, Կալկաթայում, Բասրայում
եւ այլ առեւտրական կենտրոններում ու խոշոր քաղաքներում (Բրիտանական գրադարան, O.
P. B. Landsdowne, համար 1047-1048, անտիպ):
10. «Աստրախանի հայոց դատաստանագիրքը», որի մի քանի
բաժինները, հատկապես 4-րդ գլուխը` «Վասն սանադիս», 5-րդը` «Վասն բարաթի» պարունակում
են հետաքրքրական նյութեր, որոնց մեջ առկա են նաեւ պարտամուրհակների եւ վարկային գործարքների
օրինակելի ձեւեր:
11. XVII-XVIII դդ. հայ-ռուսական տնտեսական հարաբերությունների
փաստաթղթերի ժողովածուները, որոնք շրջանառության մեջ են դնում բազմաթիվ արժեքավոր տվյալներ
կապված Ռուսաստանի, Անդրկովկասի եւ Իրանի հետ:
12. Հայ վաճառականների նոտարական եւ վաճառականական ակտեր
(մոտ 1000 փաստաթուղթ), 350 կտակները Վենետիկի, Ջենովայի, Լիվոռնոյի, Ֆլորենցիայի պետական
արխիվներից (անտիպ):
13. Հնդկաստանի, Իսպանիայի, Պորտուգալիայի, Հոլանդիայի,
Ռուսաստանի մաքսային մատյանները (մասնակիորեն անտիպ):
以上。